क्षेत्रीय मिडियाः विगत र वर्तमान

प्रजातन्त्र पुनःस्थापनापछि देशमा आएको खुला वातावरणले गर्दा राजधानी काठमाडौं सँगैसँगै देशको अन्य क्षेत्रको मिडियामा परिवर्तन भएको छ । तर काठमाडौँ उपत्यकाबाहिर भएका ती परिवर्तन के र कस्ता छन् भन्नेबार अहिलेसम्म खासै अध्ययन भएको थिएन । क्षेत्रीय मिडियाको विकास र विस्तारलाई एकै ठाउँमा राखेर गरिएको साङ्गोपाङ्गो अध्ययनको प्रतिफल हो - । यस पुस्तकमा क्षेत्रीय मिडियाको अवस्थितिबारे अध्ययन र विश्लेषण सहितका दुईथरी लेखहरू छन् । पहिलोमा नेपालको विभिन्न भागमा उत्पादित मिडियाको विगतबारे सञ्चारकर्मीहरूले लेखेका लेखहरु पर्छन् भने दोस्रोमा वर्तमान अवस्थाको चर्चा गर्ने अनुसन्धनात्मक लेखहरू पर्छन् ।

दोस्रो खाले लेखहरूमा मिडियाको क्षमता निर्धारण गर्ने केही महत्वपूर्ण सवालहरूबारे चर्चा गरिएको छ । क्षेत्रीय मिडियामा भएका लगानीको ' स्केल' र प्रकार; त्यस्तो लगानी गर्ने संस्था वा व्यक्तिको प्रकृति; प्रेस र रेडियोको उत्पादन क्षमता; वितरण र प्रसारणको काइदा/ व्यवस्था; विज्ञापनको बजार आदि पक्षहरू समेटिएका छन् । त्यस्तै सम्बन्धित क्षेत्रीय मिडियाको क्षमता अभिवृद्धिका लागि कार्यरत शैक्षिक संस्था, तालिम प्रदायक संस्था, स्रोत केन्द्र, पत्रकारका संस्थाहरूको भूमिकाबारे पनि चर्चा गरिएको छ । क्षेत्रीय मिडियामा खोज पत्रकारिताको प्रयास, स्तर र प्रभावकारिताको के कस्तो छ - मिडियाले स्थानीय सरकारलाई पारदर्शी, उत्तरदायी र प्रजातान्त्रिक बनाउन के गरिरहेको छ - क्षेत्रीय मिडियाले नेपाली समाजलाई अझ बढी प्रजातन्त्रीकरण गर्ने दिशामा कत्तिको स्वतन्त्र र प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ - यिनै प्रश्नहरूको जवाफ यो पुस्तकले दिन्छ ।

प्रत्यूष वन्तले इतिहासमा विद्यावारिधि गर्नु भएको छ । नेपाली राष्ट्रियता, गोर्खालीहरुको इतिहास, मिडिया र दक्षिण एसियामा क्षेत्रीय प्राज्ञिक अध्ययनबारे उहाँले अनुसन्धनात्मक लेखहरु प्रकाशित गर्नु भएको छ । उहाँको सह-सम्पादनमा छापामा दलित (२०५६), नेपाली मिडियामा दलित तथा जनजाति (२०५८) एवम् मिडियाको अन्तरवस्तुः विविध विश्लेशण (२०५९) पुस्तकहरु प्रकाशित छन् ।

पुस्तकमा के छ

• धन्यवाद
• परिचयः क्षेत्रीय मिडियाको अधययन
• पूर्वाञ्चल
  • १ . झापाली पत्रकारिताको सङ्क्षिप्त इतिहास
    मोहनकाजी न्यौपाने
  • २ . मोरङको पत्रपत्रिकाको इतिहास
    प्रमोद प्रधान
  • ३ . धरानको पत्रकारिताः हिजो र आज
    चन्द्रमणि अधिकारी
  • ४ . पूर्वाञ्चलमा मिडियाः सम्भावना र चुनौतीबीच केही प्रयास केही प्रवृत्ति
    भास्कर गौतम
• मध्यमाञ्चल
  • ५ . वीरगञ्जेली पत्रकारिताः एक अभिरेखाङ्कन
    चन्द्रकिशोर
  • ६ . मकवानपुरको पत्रकारिताः एक अध्ययन
    देवराज हुमागाईं
  • ७ . चितवनमा पत्रकारिताः सकारात्मक पाइलातर्फ
    देवराज हुमागाईं
• पश्चिमाञ्चल
  • ८ . रुपन्देहीको पत्रकारिताः विगतका पानाहरुमा
    बसन्तध्वज जोशी
  • ९ . रुपन्देही र पाल्पाको पत्रकारिताः केही आशलाग्दा प्रयासहरु
    शेखर पराजुली
  • १० . पोखराको पत्रकारिता
    केशवराज पराजुली
  • ११ . पोखरेली मिडियाः व्यावसायिकताको सँघारमा
    शेखर पराजुली
• मध्य तथा सुदूरपश्चिमाञ्चल
  • १२ . बाँके जिल्लाको पत्रकारिता सङ्क्षिप्त इतिहास
    पूर्णलाल चुके
  • १३ . नेपालगञ्ज र दाङको मिडियाः केही आशा केही निराशा
    कृष्ण अधिकारी
  • १४ . सुदूरपश्चिमाञ्चलमा पत्रकारिता
    डा . देवीप्रसाद ओझा
  • १५ . पत्रकारिताको आँखीझयालमा धनगढी र महेन्द्रनगर
    कृष्ण अधिकारी
• निष्कर्ष
• सर्न्दर्भ सामाग्री
  देवराज हुमागाईं
• अनुसूचिः क्षेत्रीय पत्रिकाका नमूनाहरु
• लेखक परिचय