जैविक विविधता र जनजीविका

Last Updated on Thursday, 26 January 2012 07:07 Friday, 25 March 2011 09:52

जैविक विविधता र जनजीविका
चौतारी पुस्तक शृङ्खला ५२

सम्पादक : हरिप्रसाद ढुङ्गानाऽ शरद घिमिरे र जगन्नाथ अधिकारी
पृष्ठ : ३९५, मूल्य : २५०
ISBN: 978-9937-8094-7-4

अहिले जैविक विविधताको विषय प्राज्ञिक चासो, वातावरणीय मुद्दा र संरक्षणको विषयवस्तु मात्र रहेन । यो धेरै किसिमका व्यक्ति, समूह र निकायका सामाजिक, राजनीतिक, आर्थिक तथा वातावरणीय सम्बन्ध र स्वार्थहरू जोडिएको एक महत्वपूर्ण तर जटिल विषय बनेको छ । तसर्थ यस पुस्तकमा जैविक विविधताको संरक्षण, व्यवस्थापन तथा उपयोगको सामाजिक–सांस्कृतिक आयामहरू, नेपालमा यससम्बन्धमा भएका प्रयास तथा व्यावहारिक अनुभवका अतिरिक्त नयाँ चुनौतीहरू समेत समेटिएको छ । जैविक विविधताको मानवीय पाटोका विषयवस्तु र यसको जनजीविकासँगको अन्तरसम्बन्ध यस पुस्तकको मुख्य विषय हो । जैविक विविधताको अर्थ र महत्व, यससम्बन्धी विश्वव्यापीरूपमा भएका समकालीन बहस र विश्लेषण, नेपालको जैविक विविधताको लेखाजोखा तथा यसको संरक्षण प्रयास र अनुभवसम्बन्धी जानकारी प्राप्त गर्न यो पुस्तक सहायकसिद्ध हुनेछ । पुस्तक जैविक विविधताबारे अध्ययन गर्ने विद्यार्थी, अनुसन्धानकर्ता, नीतिनिर्माता तथा कृषक, स्थानीय समुदायलगायत सम्पूर्ण सरोकारवालालाई सहयोगी हुनेछ ।

विकास अध्ययनमा विद्यावारिधि गर्दै गरेका हर्रि्रसाद ढुङ्गानाको अनुसन्धानको विषय प्राकृतिक स्रोतहरुको संरक्षण, उपयोग तथा व्यवस्थापन र सामाजिक न्यायको अन्तरसम्बन्ध हो ।  

वातावरणीय सुरक्षा विषयमा स्नातकोत्तर गर्दै गरेका शरद घिमिरे वातावरणीय परिवर्तनको अनुसन्धानमा रुचि राख्नु हुन्छ ।  

मानव भूगोलमा विद्यावारिधि गरेका जगन्नाथ अधिकारीले ग्रामीण अर्थतन्त्र र जीविकोपार्जन, खाद्य सुरक्षा, बसाइँसर्राई, भूमिसुधारलगायतका विषयमा अनुसन्धान गर्नु भएको छ ।

विषयसूची

भूमिका झ

परिचयःनेपालमा जैविक विविधता तथा जनजीविकाको बहस १    
हरिप्रसाद ढुङ्गाना, शरद घिमिरे र जगन्नाथ अधिकारी

खण्ड १ : जैविक विविधताको परिचय
एक :    जैविक विविधता : अर्थ, सान्दर्भिकता तथा समकालीन बहस ११
हरिप्रसाद ढुङ्गाना, शरद घिमिरे र जगन्नाथ अधिकारी

खण्ड २ : जैविक विविधताका सामाजिक आयाम
दुई : संरक्षणमा जैविक विविधता : स्थानीय फाइदाका लागि एक अवधारणा  ५३
शरद घिमिरे, जगन्नाथ अधिकारी र हरिप्रसाद ढुङ्गाना

तीन : सामाजिक विश्लेषणमा यथास्थानीय संरक्षण ७७
जगन्नाथ अधिकारी, शरद घिमिरे र हरिप्रसाद ढुङ्गाना

चार : जैविक विविधता संरक्षणको  औचित्य ९१
जगन्नाथ अधिकारी, शरद घिमिरे र हरिप्रसाद ढुङ्गाना

पाँच : मानवीय तथा सामाजिक पक्षसहितको संरक्षण १०१
विमला राई पौड्याल

छ : संरक्षणमा अन्तर्विरोध, प्रतिरोध तथा विकल्प ११९
सोमत घिमिरे

खण्ड ३ : जैविक विविधताका कानुनी तथा संस्थागत पक्षहरू
सात : नेपालमा जैविक विविधतासम्बन्धी कानुन १४३
दिलराज खनाल

आठ : जैविक विविधतासम्बन्धी अन्तराष्ट्रिय कानुन १७१
नारायण बेल्बासे र दिलराज खनाल

नौ : जैविक विविधता संरक्षणमा सुशासन १९५
सविता थापा र ताराप्रसाद ज्ञवाली

खण्ड ४ : जैविक विविधताको व्यावहारिक पक्ष : संरक्षण, व्यवस्थापन तथा उपयोग
दस : यथास्थानीय कृषि जैविक विविधता संरक्षण २०९
सुधा खड्‍का, भरत भण्डारी, वीरबहादुर तामाङ, रेशम गौतम र प्रताप श्रेष्ठ

एघार : सामुदायिक वन व्यवस्थापन र जैविक विविधता संरक्षण २२१     
मणिराम बन्जाडे

बाह्र : वन्यजन्तुको अवस्था र यिनको संरक्षण २३७
हेमसागर बराल

तेह्र : संरक्षित क्षेत्रमा पर्यटन विकास २४५
रामचन्द्र सेढाईं

चौध : साना अनुदान कार्यक्रमबाट जैविक विविधता संरक्षण २५५
विवेकधर शर्मा

पन्ध्र : गैरकाष्ठ वन पैदावार र जीविकोपार्जन २७३
हरिप्रसाद ढुङ्गाना

सोह्र : वन प्रमाणीकरण र जैविक विविधता संरक्षण २९५
रामप्रसाद आचार्य र हरिप्रसाद ढुङ्गाना

सत्र : संरक्षित क्षेत्रको सहभागितात्मक योजना तर्जुमा ३१७
गणेशराज आचार्य र हरिप्रसाद ढुङ्गाना

खण्ड ५ : जैविक विविधताका नयाँ चुनौती  
अठार :  कृषिसम्बद्ध मौलिक ज्ञान, सीप र बौद्धिक सम्पत्तिअधिकार ३३५
यमुना घले

उन्नाइस : जलवायु परिवर्तनको प्रभावबाट जैविक विविधता जोगाउने चुनौती ३५९
ङमिन्द्र दाहाल

लेखक परिचय ३८३

< Prev		Next >